Jedna ustawa, dwa terminy i kilka istotnych uproszczeń. Od 5 listopada 2026 r. zmieniają się przepisy o cenach transferowych i informacjach TPR. Od 1 stycznia 2027 r. znikną natomiast określone sankcje w PIT i CIT za przelew poza białą listę VAT lub bez obowiązkowego MPP. Nie oznacza to jednak końca wszystkich ryzyk podatkowych.
Podstawą jest ustawa z 18 września 2026 r. (Dz.U. poz. 1371), ogłoszona 21 października 2026 r.
Ceny transferowe, podpisywanie i zakres TPR, oświadczenie o rynkowości, zasady korekt informacji.
Zniesienie określonych sankcji kosztowych i przychodowych w PIT/CIT dotyczących białej listy i MPP.
Co zmienia się od 1 stycznia 2027 r. w białej liście i MPP?
Dotychczas zapłata za określoną transakcję na rachunek niewidniejący w wykazie podatników VAT mogła prowadzić do wyłączenia wydatku z kosztów podatkowych. Podobny skutek wiązano z pominięciem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Wynikało to z art. 22p ustawy o PIT i art. 15d ustawy o CIT.
Od 2027 r. obie przesłanki wyłączenia kosztów zostaną uchylone. Usunięte będą również związane z takimi płatnościami szczególne regulacje przychodowe, istotne m.in. dla podmiotów uczestniczących w rozliczeniach wierzytelności. Pozostanie natomiast wyłączenie kosztu przy zapłacie bez pośrednictwa rachunku płatniczego, gdy przepisy wymagają takiego pośrednictwa.
Zmiana nie oznacza, że każdy wydatek automatycznie stanie się kosztem. Nadal trzeba wykazać jego związek z przychodami lub zachowaniem albo zabezpieczeniem ich źródła i uwzględnić inne wyłączenia ustawowe.
Faktura z grudnia 2026 r. opłacona w styczniu: które przepisy stosować?
To najważniejszy przepis przejściowy dla księgowości. Art. 3 nowelizacji każe stosować stare zasady do należności i płatności wynikających z faktur wystawionych przed 1 stycznia 2027 r. Samo przesunięcie płatności na nowy rok nie wystarczy, by skorzystać z liberalizacji.
| Faktura i płatność | Skutek w PIT/CIT |
|---|---|
| Faktura z 20.12.2026 r., przelew 15.01.2027 r. | Wciąż oceniamy skutki płatności poza wykaz lub bez MPP według przepisów dotychczasowych. |
| Faktura z 08.01.2027 r., przelew w styczniu 2027 r. | Nie stosujemy już tych dwóch przesłanek wyłączenia kosztów. Pozostają inne ograniczenia i ryzyka w VAT. |
Czy od 2027 r. można przestać sprawdzać białą listę albo stosować MPP?
Nie. Nowelizacja dotyczy wskazanych skutków w podatkach dochodowych, a nie znosi obowiązków wynikających z ustawy o VAT ani art. 117ba Ordynacji podatkowej. Przelew poza wykaz nadal może powodować solidarną odpowiedzialność za zaległości kontrahenta w VAT. W odpowiednich przypadkach ochronę zapewnia m.in. terminowo złożony ZAW-NR.
Obowiązkowy MPP nadal dotyczy faktur przekraczających 15 000 zł brutto, obejmujących towary lub usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, przy spełnieniu pozostałych warunków. Pominięcie MPP może skutkować dodatkowym zobowiązaniem w VAT, co do zasady w wysokości 30% podatku przypadającego na towary lub usługi objęte obowiązkiem, z przewidzianymi wyjątkami.
Limit gotówki pozostaje. Przelew lub inna płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego przy transakcji objętej art. 19 Prawa przedsiębiorców, której jednorazowa wartość przekracza 15 000 zł, nadal może prowadzić do wyłączenia odpowiedniej części kosztu. Dzielenie jednej transakcji na mniejsze płatności nie usuwa tego ograniczenia.
Co dodatkowo zmienia się od 5 listopada 2026 r.? Ceny transferowe i TPR
Druga część ustawy dotyczy transakcji z podmiotami powiązanymi, czyli informacji TPR, dokumentacji i określonych korekt cen transferowych. To odrębny pakiet, z własnymi przepisami przejściowymi.
1. TPR podpisze także pełnomocnik z UPL-1
Nowelizacja uchyla szczególne ograniczenia dotyczące podpisywania TPR. Informację będzie mógł podpisać również pełnomocnik posiadający skuteczne pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji elektronicznych, a nie wyłącznie członek zarządu czy pełnomocnik należący do jednej z ustawowo wskazanych profesji.
2. Znika oświadczenie o dokumentacji i rynkowości cen w TPR
Uchylone zostaną przepisy nakazujące zamieszczenie w TPR oświadczenia, że lokalną dokumentację sporządzono zgodnie ze stanem rzeczywistym, a ceny ustalono na warunkach rynkowych. W uchwalonej ustawie nie przewidziano przeniesienia tego oświadczenia do dokumentacji lokalnej. Takie rozwiązanie występowało we wcześniejszych projektach, ale nie trafiło do ostatecznego tekstu.
3. Mniej danych w TPR dla mikro- i małych przedsiębiorców
Informacja TPR składana przez mikroprzedsiębiorcę lub małego przedsiębiorcę nie będzie zawierała ogólnych informacji finansowych podmiotu, o których mowa w przepisach. Status przedsiębiorcy ustala się według warunków z Prawa przedsiębiorców za ostatni rok podatkowy. Samo uproszczenie nie zwalnia ze składania TPR.
4. Mniej danych o wybranych transakcjach i wyraźne prawo do korekty TPR
W przypadku określonych transakcji zwolnionych ze sporządzenia lokalnej dokumentacji ograniczony zostanie zakres informacji wykazywanych w TPR, w szczególności danych finansowych, cenowych i dodatkowych wyjaśnień wskazanych w ustawie. Nowe przepisy wprost odsyłają też do zasad korygowania deklaracji z Ordynacji podatkowej.
5. Doprecyzowanie korekt cen transferowych między polskimi podmiotami
Zmienia się warunek dotyczący istnienia podstawy prawnej do wymiany informacji podatkowych z państwem kontrahenta. Będzie on dotyczył sytuacji, gdy podmiot powiązany ma miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd poza Polską. Usuwa to wątpliwość, czy wymaganie to blokuje korekty między podmiotami krajowymi. Pozostałe warunki korekty nadal obowiązują.
Uwaga na przepisy przejściowe: TPR za 2025 r. bez nowych uproszczeń
Choć przepisy o TPR wejdą w życie 5 listopada 2026 r., zgodnie z art. 4 nowelizacji nowe rozwiązania dotyczą informacji za lata podatkowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r. Przy roku podatkowym zgodnym z kalendarzowym pierwszy będzie więc TPR za 2026 r.
Przykład: spółka składa TPR za 2025 r. w listopadzie 2026 r. Nadal stosuje wcześniejszy sposób podpisywania formularza i dotychczasowe oświadczenie. Nowych ułatwień nie stosuje tylko dlatego, że ustawę ogłoszono w październiku.
Dotychczasowe rozporządzenia wykonawcze dotyczące zakresu TPR zachowają moc do wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2027 r. Przy innym roku podatkowym trzeba osobno ustalić właściwy okres.
Jak przedsiębiorca powinien przygotować księgowość do obu zmian?
Nie wyłączaj weryfikacji przelewów. Biała lista, MPP i ZAW-NR nadal mają znaczenie dla bezpieczeństwa rozliczeń VAT.
Oddziel faktury z 2026 r. od faktur z 2027 r. Przy płatnościach na przełomie roku sprawdzaj datę wystawienia faktury.
Zweryfikuj obowiązki TPR. Ustal, czy firma realizuje transakcje wymagające raportowania oraz który rok podatkowy obejmie nowe zasady.
Ustal osobę odpowiedzialną za podpis i kontrolę danych TPR. Szersze pełnomocnictwa nie powinny oznaczać słabszego nadzoru.
Stan prawny i źródła
Stan prawny / aktualność informacji: 2 listopada 2026 r. Ustawa została ogłoszona; opisane terminy jej wejścia w życie są przyszłe.
Ustawa z 18 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1371 – art. 1–6, w szczególności przepisy przejściowe z art. 3 i 4.
Ministerstwo Finansów – ceny transferowe i raportowanie TPR.
Ministerstwo Finansów – obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności.
Podstawy uzupełniające: art. 19 Prawa przedsiębiorców, art. 117ba Ordynacji podatkowej, art. 22p ustawy o PIT, art. 15d i art. 11t ustawy o CIT oraz art. 23zf ustawy o PIT.
Księgowość przed zmianami w 2027 roku
Zmiany w przelewach i raportowaniu TPR wymagają różnych działań. W kochamypodatki.pl pomagamy przedsiębiorcom porządkować rozliczenia i oceniać konsekwencje podatkowe konkretnych transakcji.
Sprawdź zakres naszej obsługi