Usługa wykonana, faktura wystawiona, podatek rozliczony. Tylko pieniędzy od klienta nadal nie ma. Przed końcem roku warto sprawdzić, czy możesz skorzystać z ulgi na złe długi. Pozwala ona, po spełnieniu warunków, skorygować VAT oraz rozliczenie podatku dochodowego. A jeśli masz niezapłacone faktury z 2023 roku, w VAT zbliża się ważny termin. Przegląd powinien objąć także własne zaległości wobec dostawców.
Dlaczego warto sprawdzić należności właśnie teraz?
Zanim zaczniesz szukać zakupów obniżających podatek, zajrzyj do niezapłaconych faktur. Być może firma sfinansowała już podatek od sprzedaży, a warunki korekty zostały spełnione kilka miesięcy temu.
Ulga na złe długi nie wymaga czekania do grudnia. Roczny przegląd pozwala wychwycić pominięcia, ale nie przesuwa wcześniejszych obowiązków na koniec roku.
Poniżej omawiamy przede wszystkim krajowe transakcje między przedsiębiorcami, VAT rozliczany na zasadach ogólnych oraz PIT na skali lub liniowy i klasyczny CIT. Metody kasowe, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i estoński CIT wymagają osobnej oceny.
Ulga na złe długi w VAT: kiedy możesz ją zastosować?
Zgodnie z art. 89a ustawy o VAT sprzedawca może skorygować podstawę opodatkowania i VAT należny, gdy wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności. Liczy się termin zapłaty, a nie samo wystawienie faktury.
Wierzyciel musi być czynnym podatnikiem VAT na dzień poprzedzający złożenie deklaracji z korektą. Od końca roku wystawienia faktury nie mogą upłynąć trzy lata. Do dnia złożenia deklaracji należność musi nadal pozostawać nieuregulowana i niezbyta. Przy zapłacie częściowej analizujesz pozostałą część.
Korektę przypisuje się do okresu, w którym upłynęło 90 dni. Jeżeli ten okres został już rozliczony, zwykle trzeba skorygować właściwy JPK_V7. Nie należy zbierać wszystkich starych faktur i dowolnie odliczać ich VAT w grudniu.
Przy sprzedaży konsumentowi albo podmiotowi, który nie jest czynnym podatnikiem VAT, dochodzą warunki z art. 89a ust. 2a. Nie przenoś na takie faktury automatycznie schematu stosowanego przy sprzedaży między czynnymi podatnikami VAT.
Faktury z 2023 roku: ustawowy termin kończy się w grudniu
Trzyletni limit liczy się od końca roku wystawienia faktury. Dla dokumentów wystawionych w 2023 r. co do zasady upływa on 31 grudnia 2026 r.
Jeżeli masz takie należności, przekaż je do weryfikacji teraz. Trzeba sprawdzić warunki ulgi i złożyć odpowiednie rozliczenie lub korektę przed upływem ustawowego limitu. Samo przygotowanie listy faktur do 31 grudnia nie wystarczy.
Ten termin dotyczy ulgi w VAT dla faktur z 2023 r. Dla późniejszych dokumentów limit kończy się odpowiednio później. PIT i CIT mają własne zasady.
PIT i CIT: ta sama zaległość, odrębne sprawdzenie
Art. 26i ustawy o PIT oraz art. 18f ustawy o CIT pozwalają wierzycielowi zmniejszyć podstawę opodatkowania o kwalifikującą się, niezapłaconą wierzytelność zaliczaną do przychodów należnych. Przy stracie przepisy przewidują odpowiednie zwiększenie straty. Mechanizm może działać również przy obliczaniu zaliczek, zgodnie z właściwymi przepisami.
Także tutaj zasadnicze znaczenie ma upływ 90 dni od terminu płatności. W rozliczeniu rocznym trzeba jednak sprawdzić stan należności aż do dnia złożenia zeznania. Lista niezapłaconych faktur sporządzona na 31 grudnia nie przesądza o prawie do odliczenia, jeżeli klient zapłaci przed złożeniem zeznania.
Warunki różnią się od VAT. Znaczenie mają m.in. dwuletni limit liczony od końca roku wystawienia faktury lub zawarcia umowy, a przy różnych latach — od późniejszej z tych czynności, oraz opodatkowanie dochodów z działalności obu stron w Polsce. Trzeba też sprawdzić status dłużnika: restrukturyzację, upadłość lub likwidację na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania. Wyłączone są transakcje między podmiotami powiązanymi.
Nie można drugi raz odliczyć tej samej wierzytelności, jeżeli została już rozliczona w kosztach na podstawie innych przepisów. Prawo do ulgi w VAT nie oznacza automatycznie prawa do ulgi w PIT albo CIT.
Ile to zmienia? Przykład bez obietnicy zwrotu
Przykład ilustracyjny: firma wystawiła fakturę na 10 000 zł netto i 2 300 zł VAT. Należność 12 300 zł pozostaje w całości niezapłacona. Przyjmujemy, że wszystkie warunki obu ulg są spełnione, przychód został rozpoznany, a firma ma podstawę opodatkowania pozwalającą wykorzystać całe odliczenie i rozlicza podatek dochodowy według stawki 19%.
- Korekta VAT należnego wynosi 2 300 zł.
- Zmniejszenie podstawy podatku dochodowego wynosi 10 000 zł.
- Efekt w podatku dochodowym przy stawce 19% wynosi 1 900 zł.
Łączny efekt podatkowy w tych założeniach to 4 200 zł. Nie oznacza to odzyskania należności ani przelewu tej kwoty z urzędu. Wynik rozliczenia VAT zależy od całej deklaracji, a efekt dochodowy od sytuacji podatnika. Późniejsza zapłata lub zbycie wierzytelności wymagają odpowiedniego odwrócenia ulgi.
Nie płacisz dostawcy? Korekta może być obowiązkiem
Dla wierzyciela ulga jest uprawnieniem. Po stronie dłużnika korekta może być obowiązkowa niezależnie od tego, czy sprzedawca ze swojej ulgi skorzystał.
W VAT chodzi o wcześniej odliczony podatek przypadający na nieuregulowaną należność. Art. 89b nakazuje korektę za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności. Wyjątek dotyczy zapłaty najpóźniej w ostatnim dniu tego okresu. Przy częściowej zapłacie korekta obejmuje niezapłaconą część; późniejsza spłata pozwala odpowiednio ponownie zwiększyć podatek naliczony.
W PIT i klasycznym CIT niezapłacone zobowiązanie kwalifikujące się do mechanizmu może powodować zwiększenie podstawy opodatkowania albo zmniejszenie straty. Trzeba sprawdzić odrębne warunki, w tym zapłatę do dnia złożenia zeznania.
Trzy pytania, które pojawiają się najczęściej
Czy muszę mieć wyrok sądu lub pismo od komornika?
Przy standardowej transakcji między czynnymi podatnikami VAT nie jest to warunek tej ulgi. Trzeba natomiast spełnić wymagania ustawowe. Inne reguły mogą dotyczyć sprzedaży konsumentowi lub podmiotowi bez statusu czynnego podatnika VAT.
Czy wystarczy wysłać księgowej niezapłacone faktury?
Nie. Dołącz terminy płatności i aktualne rozrachunki, w tym wpłaty, potrącenia, cesje oraz zmiany umowy. Sama faktura nie pokazuje tych zdarzeń.
Czy po zastosowaniu ulgi mogę dalej żądać zapłaty?
Tak. Korekta podatkowa nie jest umorzeniem długu. Jeżeli otrzymasz pieniądze, poinformuj księgowość, aby rozliczyła odwrócenie ulgi w odpowiednim okresie.
Co przekazać księgowości przed końcem roku?
Przygotuj jedną aktualną listę: kontrahent, numer faktury, data wystawienia, termin płatności, kwoty netto i VAT, saldo oraz daty częściowych rozliczeń. Dołącz dokumenty zmian terminów i informacje o sprzedaży wierzytelności. Wyróżnij faktury z 2023 r. oraz pozycje po upływie 90 dni od terminu zapłaty. Tak samo sprawdź własne zaległości.
Najpierw ustal, które pieniądze rzeczywiście nie wpłynęły i jak zostały opodatkowane. Dopiero potem oceniaj ulgę. Brak przelewu jest punktem wyjścia do analizy, a nie samodzielną podstawą każdej korekty.
Chcesz sprawdzić niezapłacone faktury przed zamknięciem roku? Skontaktuj się z kochamypodatki.pl i umów analizę rozliczeń swojej firmy.