Remanent na koniec 2026 r. Dlaczego niesprzedany towar może zwiększyć PIT?

Artykuł dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców rozliczających PIT na skali lub podatku liniowym i prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR). Podstawa: § 20–22 rozporządzenia z 6 września 2025 r., obowiązującego od 1 stycznia 2026 r., oraz art. 24 ust. 2 ustawy o PIT.

Remanent 2026: kto ma obowiązek sporządzić spis z natury?

Obowiązek dotyczy podatników prowadzących KPiR, także wtedy, gdy korzystają z podatku liniowego. Spis sporządza się na koniec każdego roku podatkowego, a przy roku kalendarzowym oznacza to stan na 31 grudnia 2026 r. Nowe rozporządzenie przewiduje również inne sytuacje, np. rozpoczęcie lub likwidację działalności albo określone zmiany wśród wspólników.

Jeżeli w magazynie nie ma żadnych składników podlegających spisowi, nie oznacza to automatycznie braku obowiązku. Remanent zerowy również trzeba udokumentować i wpisać do księgi. Spis sporządzony na koniec 2026 r. stanowi jednocześnie podstawę wpisu otwierającego 2027 r.; co do zasady nie trzeba ponownie liczyć zapasów 1 stycznia.

Dla pełnych ksiąg obowiązują także odrębne zasady ustawy o rachunkowości. Nie należy automatycznie odnosić tych reguł do ryczałtu.

Dlaczego zakupy z grudnia nie muszą obniżyć podatku?

W KPiR zakup towarów i materiałów jest ujmowany zgodnie z zasadami prowadzenia księgi, ale roczny dochód ustala się z uwzględnieniem wartości zapasów. Niesprzedany towar nie znika z firmy tylko dlatego, że opłacono fakturę. Przy kalkulacji rocznej jego wartość wraca do rachunku poprzez remanent końcowy.

Dlatego firma może wydać w grudniu sporo pieniędzy i mimo tego wykazać wyższy dochód do opodatkowania, niż zakładała. Stan konta nie jest podstawą kalkulacji PIT.

Różnica remanentowa a PIT. Prosty przykład na liczbach

Załóżmy, że firma handlowa rozliczana podatkiem liniowym rozpoczęła 2026 r. z zapasami wartymi 80 000 zł. Na 31 grudnia spis wykazał towary i materiały o wartości 140 000 zł. Różnica remanentowa wynosi więc +60 000 zł i przy ustalaniu rocznego dochodu, przy pozostałych założeniach bez zmian, zwiększy podstawę obliczenia podatku o tę kwotę.

Jeżeli zapasy początkowe przewyższają końcowe, różnica zmniejsza dochód. Zawsze liczą się rzeczywiste ilości i prawidłowa wycena, nie podatkowa wygoda.

Co trzeba ująć w spisie, nawet jeśli towaru nie widać na półce?

Spis obejmuje m.in. towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki oraz odpady. W praktyce nie wystarcza wydruk listy z jednego magazynu. Trzeba uwzględnić także składniki stanowiące własność przedsiębiorcy, ale przechowywane u kontrahenta, w innym magazynie lub znajdujące się poza siedzibą.

Towary obce należy wykazać ilościowo i oznaczyć właściciela, ale bez ich wyceny. Przy dostawach w drodze ustal, kiedy własność faktycznie przeszła na kupującego.

Jak prawidłowo wycenić remanent na 31 grudnia 2026 r.?

Towary handlowe i materiały wycenia się według ceny zakupu lub nabycia, albo według ceny rynkowej z dnia spisu, gdy jest ona niższa. To ważne dla zapasów, które utraciły wartość: uszkodzonych produktów, przestarzałych modeli i towaru, na który faktycznie spadł popyt. Nie jest to jednak dowolny rabat „na potrzeby podatku”.

Obniżenie wartości trzeba uzasadnić i udokumentować. Przy pozycjach wycenionych poniżej wartości pierwotnej wskaż również jednostkową cenę zakupu, nabycia albo koszt wytworzenia. Uwzględnij zasady rozliczania odliczalnego VAT.

Firma budowlana lub usługowa: gdzie łatwo o błąd?

Wyobraź sobie wykonawcę, który w grudniu prowadzi prace rozpoczęte wcześniej, ale nieukończone przed 31 grudnia. Do tego ma na budowie własne materiały, a część kupionych elementów znajduje się u podwykonawcy. Samo policzenie towaru w biurze nie odda rzeczywistego stanu działalności.

Oddziel zapasy materiałów od produkcji i usług w toku, a koszty przyporządkuj do właściwych prac. Błędna wycena zniekształca dochód także na przełomie lat.

Jak udokumentować spis i kiedy zakończyć wycenę?

Spis musi zawierać dane firmy, datę, numery pozycji, nazwy składników, jednostki, ilości, ceny i wartości, sumę, klauzulę zakończenia oraz wymagane podpisy. Wyceny dokonuje się w ciągu 14 dni od zakończenia spisu.

Wartość wpisuje się do KPiR. Arkusza nie załącza się rutynowo do PIT, ale trzeba go przechowywać. Przy nieopłaconych zakupach i korektach kosztów sprawdź także § 22 ust. 5 rozporządzenia.

Najczęstsze błędy przy remanencie 2026

• Liczenie tylko jednego magazynu. Pomija towary przechowywane poza siedzibą.
• Wycena rzeczy cudzych. Towary obce wykazuje się bez wartości.
• Wycena po cenie sprzedaży. Zamiast właściwych wartości podatkowych.
• Pomijanie robót w toku. Zwłaszcza w budownictwie.
• Obniżenie wyceny bez dowodów. Sama deklaracja nie wystarczy.
• Przekazanie samej sumy. Bez danych z arkuszy spisu.

Remanent i JPK_PKPIR: dlaczego koniec 2026 r. jest wyjątkowy?

Od 2026 r. przedsiębiorcy PIT zobowiązani do comiesięcznego JPK_V7M należą do pierwszej grupy objętej obowiązkiem elektronicznego prowadzenia właściwych ksiąg i ich przekazania po zakończeniu roku w strukturach JPK dla podatków dochodowych. Dla prowadzących KPiR oznacza to m.in. JPK_PKPIR za 2026 r. przesyłany w 2027 r. w terminie związanym z zeznaniem rocznym.

Pozostałych podatników PIT, w tym składających JPK_V7K, ten obowiązek obejmuje zasadniczo od 2027 r. Terminy trzeba zatem ustalać dla konkretnej firmy.

Co przygotować dla księgowości przed końcem grudnia?

Wyznacz osoby do liczenia, sprawdź wszystkie magazyny, zgromadź dane o produkcji w toku i pozycjach wymagających niższej wyceny. Ustal termin przekazania arkuszy.

Przed większym zakupem zapytaj nie tylko o fakturę, lecz także: „co będzie z towarem na 31 grudnia?”. Więcej o rozliczeniach przeczytasz w poradniku o kosztach firmowych.